Ada Bahçeleri

Prens adaları; uzun bir geçmişe ve Karadeniz’e yakın olmasına karşın Akdeniz iklimi özelliklerine sahip küçük birer yerleşim alanlarıdır. 1856 yılına kadar küçük birer balıkçı köyü iken yandan çarklı buharlı gemilerin çalışmasıyla beraber giderek büyümeye başlamıştır. Akdeniz iklimi özelliklerine sahip Adalar, İstanbul’un varlıklı insanları için sayfiye yeri olmaya başlamasıyla birlikte yapılaşma artmış, görkemli köşkler, yalılar ve ahşap evler çoğalmış ön ve arka bahçeleri de çoğunluğu dışarıdan getirilen ağaç, çalı ve görkemli çiçeklerle süslenmiştir.

Akdeniz Bölgesi’nde yaşayan bitkilerin daha çok tercih edildiği son derece renkli ve hemen her mevsimde değişik bitkilerin çiçeklerinin görüldüğü ada bahçeleri günümüze kadar ulaşmıştır. Yollarında ve evlerin bahçelerinde beyaz, eflatun, pembe, kırmızı veya sarı renklerde çiçek açan hatmiler, zakkumlar, erguvanlar, akasyalar, mimozalar erken ilkbahardan yaz ortalarına kadar Ada’nın renkli kalmasını sağlarlar.

Ada bahçelerinin peyzajında genellikle egzotik türlerin kullanımı tercih edilmiştir. Bugün Akdeniz Bölgesinde çok yaygın olan farklı renklerde ve çok uzun süre çiçek açan begonviller (Bougainvillea spectabilis), farklı renklerde ve boyutlardaki güller (Rosa sp.), sarı ve beyaz çiçek açan yasemin türleri (Jasminum sp.), palmiye ağaçları, erken ilkbaharda altın sarısı renginde çiçek açan mimozalar (Acacia dealbata), nisan-mayıs aylarında çiçeklenen erguvanlar (Cercis siliquastrum), ve yaz aylarına doğru çiçeklenen hatmiler (Hibiscus syriacus, H. rosa-sinensis) ile Akdeniz servisi (Cupressus sempervirens), limon (Citrus x limon), turunç (Citrus aurantium), portakal (Citrus x sinensis), zeytin (Olea europea), teşbih ağacı (Melia azaderach),  nar (Punica granatum), zakkum (Nerium oleander), biber ağacı (Schinus molle), Aslanbıyığı (Caesalpinia gilliesii), sinameki (Cassia acutifolia), sago palmiyesi (Cycas revoluta), muz (Musa x paradisica), gülibrişim (Albizzia julibrissin), ispirya çalısı (Spiraea x vanhouttei), Japon ayvası (Chaenomeles speciosa), mor salkım (Wisteria sinensis), leylak (Syringa vulgaris), altınçanı (Forsythia x intermedia), kartopları (Viburnum opulus ve Viburnum tinus), yasemin (Lonicera sp.), biberiye (Rosmarinus officinalis)  ve mine çalısı (Lantana camara) gibi görkemli türler Burgazada ve diğer adaların bahçelerini süslemektedir; Adalara özgü olan bu yapı Akdeniz’i Marmara’ya getiren bir bahçe kültürünün doğmasını sağlamıştır. Günümüzde sıcaklıkların artması ile birlikte adaların egzotik türleri İstanbul’un Marmara kıyıları ve İstanbul Boğazı boyunca yayılmış durumdadır.

Ada bahçelerinde sadece odunsu ağaç ve çalılar değil aynı zamanda çok değişik otsu bitki türleri de tercih edilmiştir.  Nergiz, frezya, cam güzeli, aslanağzı ve sardunya gibi farklı zaman ve renklerde açan çiçekler, odunsu türlerle birlikte renkli bir bahçe düzenlemesinin ortaya çıkmasını sağlamıştır.

Prof. Dr. Ünal Akkemik